hulbronne

Gerat om jongmense te begelei: Groeipyne

groeipyne

OPENING (5 minute):

Gebed  en verwelkoming.

Inligting

Die jeug is NOU al reeds deel van die kerk. Hulle is juis ‘n belangrike deel van die kerk, want hulle het die potensiaal om die kerk vorentoe te neem waar die vorige geslagte dit nooit kon neem nie.

As ‘n kategeet is jy in die bevoorregte posisie om n groot verskil in die jongmense in jou klas se geloofslewe te maak, maar om dit effektief te kan doen, moet ons verstaan met wie ons werk, want nie almal wat “jeug” is, is op dieselfde vlak nie.

Hierdie handleiding wil u as n kategeet help om te verstaan dat daar verskillende fases in die kind se lewe is, wat beteken daar is ook verskillende vlakke in hulle geloofslewe.

Daar is ook inligting om lesse en byeenkomste beter te benader, sodat dit werklik tot die kind deurdring.

ONTKNOPING (5 minute):

  • Laat almal in groepe verdeel (5-10 in ‘n groep) en die volgende vraag bespreek:
  • Verstaan jy werklik die kinders wat in jou klas is?
  • Kry terugvoer in die groep en in die grootgroep.

LERING (30 minute):

Video

Kyk die derde videoskyf oor Groeipyne.

Gesprekspunte na die video:

Laat almal in groepe oor die volgende praat en kry terugvoer in die grootgroep. Groepe kan ingedeel word volgens die ouderdomme van die kinders vir wie als gegee word. Groepe kan die verskillende fases dan bespreek.

  1. Hoe verskil ‘n graad 1 tot 3 kind van ‘n grad 4 tot 6 kind?
  2. Wat wil ‘n laerskool in die klas doen en wat wil hulle nie doen nie?
  3. Kan ‘n graad 2 seun abstrakte konsepte bespreek?
  4. Wat verander om en by die ouderdom van 13?
  5. Hoe ver is ‘n tiener se kognitiewe ontwikkeling?
  6. Is dit normaal vir ‘n tiener om te rebelleer en vrae te vra? Doen alle tieners dit?

AFLSUITING (2 minute):

Gebed

Here God Almagtig, U het ons as kategeet geroep om ’n rol te kom speel in jongmense se lewens. Here elke kind wat voor ons sit word gekonfronteer met verskillende goed in die lewe, en daarom Here wil ons vra dat U ons as kategeet sal toerus met die nodige wysheid, kalmte en geduld wanneer die jongmense begin vrae vra. Mag ons ’n oor he om te luister en as ons oor die kennis beskik, mag ons hulle so goed as moontlik antwoord. Here mag hulle U ook al hoe beter leer ken deur al hulle vrae.

Amen

EKSTRA INLIGTING:

Audio clips

Temas wat op die CD verskyn is:

  1. Balaans
  2. Jongmense se vriende
  3. Nie almal ontwikkel ewe vinnig nie
  4. Soektog na identiteit
  5. Stereotipering
  6. Uniek tog eenders
  7. Verhouding met ouers

ONTWIKKELINGSFASES

Hierdie is ‘n baie basiese kykie na die ontwikkelingsfases van kinders / jongmense in die kerk. Soveel meer kan nog gesê word op elkeen van die ontwikkelings-fases. Mag dit jou prikkel om verder te lees en te ontdek. Paulus het gesê: “Vir almal het ek alles geword om in elk geval sommige te red. – 1 Kor 9:22”[1]. Na die mate wat ons verstaan wie die jongmens is wat voor ons sit, sal ons in staat wees om ons metodes aan te pas en die inhoud van die geloof tuis te bring.

Baba’s ouderdom 0-2 jaar

  • ‘n Baba is uitgelewer aan sy emosies – basiese sekuriteit is belangrik.
  • Die wete dat sy primêre versorger sal kom wanneer hy huil / roep sal later die mees basiese boustene van geloof word.
  • In die kerk moet ma of pa die ene wees wat hom haar vashou en versorg.
  • Dis wonderlik as ‘n kerk ‘n ruimte kan skep waar doeke omgeruil kan word, en ouers iets van die diens kan beleef terwyl hulle hul ouerlike take verrig.

Kleuters ouderdom 2-6 jaar

  • Beweging en aksie is belangrik in hierdie fase: dis die tyd van groot – motoriese ontwikkeling: hulle wil swaai, skopfiets ry, op die gras speel.
  • Hulle kan al ‘n eenvoudige Bybelles inneem, maar kan slegs in kort grepe konsentreer: rofweg 1 minuut vir elke jaar oud. Voorwerpe en sigbare lesse maak die inneem-proses soveel makliker.
  • Die hele kind se ontwikkeling is belangrik: intellektueel, sosiaal, emosioneel, geestelike, fisies. Om te leer ‘n beker vashou, is so belangrik soos ‘n loflied.
  • Klein groepies werk beter op hierdie ouderdom vir beter sorg.
  • Meestal kan hulle nie op hierdie ouderdom met maatjies speel nie, maar langs maatjies speel. Kerk is ‘n goeie plek waar hy kan leer om te sosialiseer.
  • Kleuters is basies selfsugtig, kan nog nie weg van homself dink nie. Sy onmiddellike behoeftes moet nou bevredig word.

Kinders ouderdom 6-9 jaar

  • Op hierdie ouderdom is stories baie belangrik: die stories gee die rou data vir ons verstaan van God – Wie is God? Hoe magtig is God? Waarvan hou God? Wat maak Hom kwaad? Hoe moet God se mense optree?
  • Hulle is baie lyflik: as kind se voete nie grond raak nie kan hy nie stil sit nie. Die help as ‘n kerk ‘n speelplek het waar hierdie behoefte uitgeleef kan word.
  • Hulle kan slegs konkrete begrippe verstaan: om te glo is ‘n reeks aksies word ons uitvoer: ons gehoorsaam ons ouers, ons lees en bid elke aand, ens.
  • Vermy simboliese taal, bv. om Jesus in jou hart in te nooi.
  • Hierdie is die “age of believe” – hulle wil glo. Om te glo in wonderwerke, en die bo-natuurlike mag van God kom maklik.
  • Beelde en simbole kan deur middel van stories oorgedra word, soos die storie van jou doop, en die storie van nagmaal.

Die oorgangsjare van ouderdom 10-14 jaar

  • Hierdie is ‘n belangrike oorgangsfase, nl. puberteit, en vir party kom dit vroeër as ander.
  • Dit verander hul totale menswees:

=  intellektuele ontwikkeling – Hulle begin kritiese denke ontwikkel: hoekom sê my pa een ding, maar doen ‘n ander ding? Hulle Bybelvers-memorisering is optimaal in hierdie fase. Hulle vra vrae oor die oorsprong van God, die dinosourusse in Genesis, en “ as God so magtig is, hoekom ….” Hulle leef in ‘n tydperk van tegnologiese ontwikkeling waar hulle alle inligting kan bekom met ‘n paar knoppies – die kerk kan dit positief aanwend.

= fisiese ontwikkeling: Seuns se stemme raak dieper, baard begin groei, en meisies ontdek hul skoonheid. Party is onbeholpe en val oor hul eie voete. Hul seksualiteit ontwikkel en saam met dit kom vrae, ontdekking  en eksperimentalisme.

= Sosiale ontwikkeling: Hul maats raak baie belangrik: ander se opinie, om aanvaar te word, deel van ‘n vriendekring te wes, is alles van kardinale belang. Hulle toets verskeie identiteite: Wil ek ‘n jock wees, of ‘n geek, of ‘n rocker, of emo? Ouers word effe op die agtergrond geskuif, maar het nog steeds ‘n kragtige inspraak op hul ontwikkeling. Hulle begin “ander” mense in hul wêreld raaksien: armes en minderbevoorregtes. Dis ‘n goue tyd vir die kerk om hulle te leer hoe om diensbaar te wees.

= Emosionele ontwikkeling: Hulle is buierig. Hulle beleef sterk emosies en is soms uitgelewer hieraan. Help hulle om hulself uit te druk en die gevoelens in woorde oor te plaas. Dis belangrik dat die mense van die kerk onvoorwaardelike liefde toon: al kom hulle met watter emosies by die klas aan.

= Geestelike ontwikkeling: Hulle is in staat om die hele verlossingsleer te verstaan, te ken en te kommunikeer aan ander. Hulle is fyngevoelig vir skyn-heiligheid. Die stories en voorbeelde van ander geestelike volwassenes by die kerk, kan dien as belangrike rolmodelle. Hulle moet betrokke gemaak word by diens-aksies.

Jong volwassenes van ouderdom 15-18 jaar

  • Die media en ons Westerse kultuur wil hierdie ouderdom jongmens in die kategorie van “adolessent” indeel: nog vis, nog vlees: nie kind nie, nie volwasse nie en geen verantwoordelikheid nie. Neurologiese navorsing bewys egter dat hulle breins werk soos enige volwassene s’n – maar soos volwassenes sonder lewenservaring. So, hanteer hulle so: op gelyke voet en met dieselfde waarde as ander volwassenes, maar met die behoefte van goeie rolmodelle en mentors wat hulle gidse kan wees.
  • intellektueel: Hulle het ‘n behoefte om die data van geloof te integreer in hul daaglikse lewens, en sal dikwels gesprekke voer oor die waarde van gebed, die sinloosheid van die lewe, tradisie-vastheid van die kerk en verskillende vorme van geestelikheid. Hulle daag bestaande strukture uit en dink nuut oor baie dinge. Hulle kan sterk oortuiginge ontwikkel wat selfs tot ‘n duidelike lewens-roeping kan lei. Hier moet hulle finale eienaarskap vir hul geestelike lewe neem, en dit moet in die finalejaar-katkisasie ‘n fokus wees.
  • fisies: Daar vind baie brein-ontwikkeling plaas in hierdie tyd, en daarom is hulle konstant moeg. Vroeë oggend-aktiwiteite werk nie vir hulle nie. Hul behoefte aan fisiese kontak met hul ouers neem af.
  • sosiaal: vriendskap en romanse blom al hoe meer. Hulle vind hul waarde in die interaksie met ander van hul ouderdom. Hulle eksperimenteer met risiko-gedrag om te sien of daar iets in is vir hulle of nie. Juis daarom is dit so belangrik dat hulle ‘n goeie waarde-sisteem reeds in plek moet hê wat hulle beskerm teen die gevare hiervan.
  • Emosioneel: Hulle is op ‘n paadjie na onafhanklikheid. Na die mate wat hulle hul emosies kan verwoord, kan hulle dit verwerk. Hulle begin vooruit kyk na die lewe en leefstyl wat vir hulle voorlê as volwassenes.

 

 

Geneem uit: Gerat om jongmense te begelei – Toerusting vir kategete en jeugleiers (Jeugfokus 2012)

 

Bestel die volledige reeks by Bybelmedia: 0860 26 33 42, bestel@bmedia.co.za of groeipynehttp://eshop.bybelmedia.org.za/product/gerat-om-jongmense-te-begelei/

[1] Die Bybel Nuwe Vertaling. 1998 (electronic ed.) (1 Co 9:22). Cape Town, South Africa: Bybelgenootskap van Suid-Afrika.