ouerleiding

Die ritme van jou tiener: die invloed van musiek

15 wenke om met jou kind en tiener deur musiek te connect

Ed Sheeran, Ariana Grande, Shawn Mendes, Camila Cabello, Khalid… lui die name ‘n klokkie? Hoe betrokke is jy by jou tiener se musiek keuses en die invloed wat dit op sy/haar gedrag en waardes het?

In 1960 was familie die grootste invloed op ‘n jongmens. In 1980 was dit vriende. Vandag? “Music has become the most effective teachers, preachers and evangelists of our time” volgens Walter Mueller, skrywer van “Understanding Today’s Youth Culture”. Hy skryf verder:Music sways the lives of teens in two powerful ways: It helps them define what reality and life are, and it affects their behaviour, including language, hair and clothing styles.”

Hierdie is die “Ipod” generasie volgens John Weir, ‘n joernalis wat die invloed van musiek op tieners bestudeer. “Every generation needs a private language that people over 30 can’t translate.”

Maar hoe kan jy jou tiener se taal verstaan deur middel van sy/haar musiek keuses?

  1. Bly op hoogte van die nuutste bands en liedjies deur gereeld jou tiener uit te vra daaroor.
  2. Luister saam na sy/haar musiek en gesels na die tyd oor die tema en boodskappe.
  3. Vra jou tiener wat “doen” die musiek aan hom/haar (gevoelens) en wat die woorde vir hom/haar beteken (gedagtes).
  4. Gebruik jou tiener se musiek om oor temas soos seks, geweld, groepsdruk, rebellie, familie, spiritualiteit, moedeloosheid ens. te gesels. Praat saam oor die waardes en toepaslikheid daarvan.
  5. Deel ook jou eie musiek met jou tiener en hoe dit jou beïnvloed of laat voel.
  6. Doen saam met jou tiener navorsing oor ‘n genre, bands of sangers wat hom/haar interesseer.
  7. Onthou dat daar ook geestelike musiek in elke genre is – ook punk, hip hop, rock ens. waaraan jy hom/haar kan blootstel.

Hoe kan jy deur musiek met kinders connect?

  1. Luister as gesin saam na musiek.
  2. Sing saam en maak saam musiek.
  3. Moedig jou kind aan om ‘n musiekinstrument te leer speel of koor te sing indien moontlik.
  4. Dans saam met jou kind, wys hom/haar om hulle lywe te aanvaar en wees saam laf.
  5. Wissel genres af en leer vir jou kind om musiek te waardeer, asook om dit te beoordeel.
  6. Gebruik ook musiek om die atmosfeer in die huis/motor te beïnvloed.
  7. Gebruik musiek as ‘n opvoedingshulpmiddel (temas, woordeskat, stories ens.)
  8. Gebruik musiek om Bybelstories en geestelike waarhede aan te leer en God te aanbid.

 

Daarom sal ek sing tot u eer; ek sal nie stilbly nie. Here my God, vir altyd sal ek U loof! Ps 30:13

Geskryf deur ds Anriëtte de Ridder (Predikant in Sinodale diens vir Jeug- en Familiebediening van die Wes-Kaapland Sinode).

 

 

Die 4 “G’s” van ouerskap en tegnologie

Vir ouers laat die woord “tegnologie” dikwels gevaarligte flikker. Maar tegnologie is nie net sleg nie. Met die regte roetekaart kan dit opbouend in gesinne gebruik word.

Daar is 4 G’s om in gedagte te hou:

  • Gesonde gebruik
  • Gelukkige verhoudings
  • Gawe interaksie
  • Grense wat gepas is

Gesonde gebruik
Tyd voor die skerm asook die inhoud waarna kinders kyk, kan kinders se ontwikkeling, aandagspan en gedrag negatief beïnvloed. Die navorsing hieroor is volop en oortuigend. Daarom moet die aantal skermtyd en die inhoud daarvan ouderdomsgepas wees. Daarby saam is dit belangrik vir kinders (en ouers) om ‘n gesonde slaappatroon te hê wat ononderbroke slaap insluit. Dit beteken dat skermtyd voor slaaptyd beperk moet word en dat ‘n mens nie in dieselfde vertrek as jou foon moet slaap nie.

Gelukkige verhoudings
‘n Gesonde selfbeeld en oop kommunikasie help ook dat kinders beter gepantser is om die uitdagings van tegnologie te hanteer. Versterk jou kind se selfbeeld met opregte komplimente en spandeer kwaliteit tyd saam om jul verhouding te versterk. Help ook jou kind om emosies te verwoord. Maak familietyd ’n prioriteit en skep daaglikse en weeklikse gewoontes soos om saam te eet en in die natuur te gaan stap.

Gawe interaksie
Oormatige skermtyd verlaag empatie en in ‘n tegnologie-oorheersde samelewing het dit aanlyn boeliegedrag en afbrekende kommunikasie tot gevolg. Bevorder waardes soos respek vir alle mense en leer kinders om opbouend te kommunikeer, al is dit “gesigloos” op sosiale media. Gesels met hulle daaroor dat alles wat aanlyn gebeur ‘n spoor laat.

Grense wat gepas is
Raak deel van jou kind se tegnologiese wêreld sodat jy kan saam praat. Neem leiding en wees ‘n voorbeeld. Weerhou tegnologie van die kind se slaapkamer en hou dit sentraal in die huis. Leer jou kind waarvoor om “nee” te sê. Wanneer jy aktief betrokke is by tegnologie en self die gevare kan raaksien, sal dit makliker wees om dit vir jou kind uit te wys.  Stel ouderdoms gepaste ouerkontroles en veiligheidsmaatreëls op alle toestelle. Stel saam huisreëls op. Kinders wat in koshuise woon of hulle eie fone / tablette het, moet ook inkoop op die huisreëls oor die gebruik daarvan.

 

“…alles wat waar is, alles wat edel is, alles wat reg is, alles wat rein is, alles wat mooi is, alles wat prysenswaardig is – watter deug of lofwaardige saak daar ook mag wees – daarop moet julle julle gedagtes rig.” Fil 4:8

Geskryf deur ds Anriëtte de Ridder (Predikant in Sinodale diens vir Jeug- en Familiebediening van die Wes-Kaapland Sinode)

Wat moet ouers vir kinders gee?

Ek en my man is baie lief daarvoor om ons kinders met boekies of speelgoed te bederf. Is dit as gevolg van skuldgevoelens, of wil ons net goed wees vir hulle? Daar’s seker niks mee verkeerd om die beste vir jou kinders te wil hê nie, maar ons moet onsself gedurig daaraan herinner dat die beste dinge nie materiële dinge of selfs geleenthede is nie. ‘n Goeie introspeksie vraag wat ouers vir mekaar kan vra is: “Wat moet ons regtig vir ons kinders gee? Wat is op die oomblik dit wat hulle regtig nodig het?”

Doen dit so:

Maak eerstens ‘n lysie van die top 3 dinge WAT jy wil kweek. My antwoord sal wees:

  • ‘n liefde vir mense
  • ‘n sin van verantwoordelikheid
  • en ‘n goeie selfbeeld (dis nou natuurlik buiten geloof).

Wat sal jou antwoord wees?

Vra tweedens HOE jy dit gaan gee. Dink prakties na oor hoe jy dié waardes kan kweek by jou kinders of ‘n ruimte kan skep waarin hulle dit kan leer? My antwoord sal die volgende behels:

  • ‘n Liefde vir mense – om mekaar in die huis met respek te hanteer, om versigtig te wees hoe ons oor ander mense praat en om ons te omring met ‘n verskeidenheid van mense en vriende.
  • ‘n Sin van verantwoordelikheid – om ouderdomsgepaste keuses te gee, om gevolge van dade te leer, om deursettingsvermoë te prys, en om saam as gesin take aan te pak.
  • ‘n Goeie selfbeeld – ons het die gebruik begin om elke aand saans vir ons seuntjie te sê waarop ons trots is (dinge wat hy gedoen het en goeie eienskappe wat ons gedurende die dag in hom raakgesien het).

Derdens moet jy / julle dikwels hierdie eenvoudige lysie herdink en evalueer hoe dit gaan. Is julle nog op die regte waardes gefokus? Is die ruimte geskep vir dié dinge om te groei? “Gee” jy nog vir jou kinders die regte dinge?

“Watter mens onder julle sal vir sy seun ‘n klip gee as hy brood vra, of ‘n slang as hy vis vra? As julle wat sleg is dan weet om vir julle kinders goeie dinge te gee, hoeveel te meer sal julle Vader wat in die hemel is, goeie gawes gee aan dié wat dit van Hom vra.” Matt 7: 9-11

Geskryf deur ds Anriëtte de Ridder (Predikant in Sinodale diens vir Jeug en Familiebediening van die Wes-Kaapland Sinode).

Gebruik “debriefing” as ‘n tegniek om geloof te vorm

Het jy gedink debriefing is net vir na kampe? Dink weer! Debriefing is ‘n belangrike stap, nie net vir kamp-opvolg nie, maar ook vir refleksie na enige aktiwiteit of uitstappie. Dit kan enige tyd en enige plek gedoen word, byvoorbeeld na ‘n kategese les, kerkdiens, uitreik of selfs ‘n koffie-afspraak. Ouers kan debriefing tegnieke sinvol daagliks toepas om verhoudings te bou in die gesin.

Debriefing is nie ‘n manier om te evalueer waar die persoon geestelik staan nie, maar ‘n manier om daardie persoon se persoonlike en geestelike groei te fasiliteer. Dit help ‘n persoon om ‘n ervaring (positief of negatief) te evalueer, te internaliseer en daardeur te groei.

Hier volg 6 stappe om ‘n debrief-sessie te lei:

  1. Hoe was die ervaring: Reflekteer gevoelens en ervarings. Het jy dit geniet, was dit lekker, was dit moeilik, het jy gesukkel met iets, wat het vir jou uitgestaan?
  2. Wat het jy geleer: Verbind dit aan regte lewensituasies. Het jy dit al ervaar in jou lewe, iets van jouself, ‘n waarheid, ‘n les/waarheid oor ‘n sekere onderwerp?
  3. Wat gaan jy toepas: Hoe gaan jy dit wat jy geleer het, prakties toepas in jou lewe? Kan jy aan soortgelyke situasies dink?
  4. Gesels oor die geestelike betekenis: Bou ’n brug tussen wat ervaar is en die persoon se geloof. Watter geestelike impak het dit op sy/haar lewe? Hoe dink hy/sy was God betrokke? Hoe versterk dit jou geloof? Ontlok dieper gesprek met oop vrae.
  5. En onthou: Luister eers! Moenie dadelik raad of antwoorde gee nie. Om self ‘n waarheid te ontdek, het ‘n veel groter impak.
  6. Soms is daar ‘n geleentheid om raad te gee, te getuig of ‘n waarheid te deel. Gebruik die geleentheid, maar hou dit kort. Moenie prekerig raak nie. Wees opreg, gee voorbeelde, vertel ‘n storie en wees bereid om jou eie tekortkominge te deel.

Om te debrief is nie nét ‘n manier om geestelik te groei nie, maar ook ‘n manier hoe ons verhoudings met mekaar verdiep en hoe ons connected bly aan die mense vir wie ons omgee.

Daar is verskillende tipes debriefing:

  • Instant debrief: Dit is ‘n goeie manier om onmiddellike persepsies en gevoelens te toets. “Het jy gesien wat ek gesien het? Hoe het jy daaroor gevoel?”
  • Daily debriefs: Neem die tyd om werklik belang te stel. “Hoe gaan dit met jou? Hoe voel jy vandag? Waarmee het jy vandag gesukkel? Waar het jy vir God gesien of beleef?”
  • Post-trip debriefs: Laat ‘n groep na ‘n gebeurtenis, ervaring of aktiwiteit hulle belewenisse, foto’s en stories met mekaar deel. Gee ook geleentheid vir dieper nabetragting en refleksie.

Jesus is ‘n goeie voorbeeld van iemand wat gereeld ge-debrief het. Toe die dissipels terug gekom het van hulle Lukas 10 uitreik, het Jesus hulle ge-debrief om sin te maak van hulle ervaring.

Hoe Jesus dit gedoen het:

  1. Die dissipels gee terugvoering van hul ervaring. “Here, selfs die bose geeste onderwerp hulle aan ons by die hoor van u Naam.”
  2. Jesus verduidelik die geestelike betekenis.“Ek het die Satan soos ‘n weerligstraal uit die hemel sien val.”
  3. Jesus sit dit in perspektief vir die dissipels se lewe. “Wees veral bly omdat julle name in die hemel opgeskryf is.”
  4. Jesus moedig sy dissipels aan. “Hoe bevoorreg is die oë wat sien wat julle sien.”

Debriefing vrae wat jy kan vra:

  • Wat was vir jou hoogte- en laagtepunte?
  • Wie het jou die meeste aangemoedig vandag?
  • Het jy jou doelwit bereik?
  • Wat het deur jou gedagtes gegaan?
  • Hoe het jy gevoel? En hoe voel jy nou?
  • Het iets (van jouself) jou teleurgestel?
  • Wat was vir jou verrassend?
  • Waaraan het dit jou laat dink?
  • Het die ervaring jou verander of beïnvloed?

 

Geskryf deur ds Anriëtte de Ridder (Predikant in Sinodale diens vir Jeug en Familiebediening van die Wes-Kaapland Sinode).

 

Hoekom lees, as jy kan txt?

4 wenke om Bybellees by tieners aan te moedig

Die einde van die Bybellees-era soos ons dit ken, het aangebreek. Toe ek klein was, was lees ‘n vanselfsprekende vaardigheid wat ons as kinders moes bemeester en biblioteke vol boeke is deur ons huisgesin gelees. Kinders vandag is egter anders aanmekaar gesit. Die informasie era het veroorsaak dat ons jongmense (en ons) op soveel ander maniere informasie inwin as bloot die lees van tekste. Jongmense se vaardighede het geskuif na ‘n multi-dimensionele inneem en verwerking van inligting. Dink maar net aan jou tiener wat gelyktydig kan huiswerk doen, WhatsApp, op instagram wees, ipod luister en TV kyk.

Dit maak Bybellees ‘n uitdaging vir die meeste hedendaagse kinders en tieners. Hoe vestig ons hierdie geloofsgewoonte by ons kinders? ‘n Paar idees:

  1. Help jou kind/tiener om die boodskap van die Bybel as ‘n geheel te sien. Moenie altyd net op individuele los tekste fokus nie. Vertel die verhale van die Bybel oor en oor. En hoe dit deel vorm van die groter prentjie.
  2. Help jou kind/tiener om die Bybel nie net as ‘n boek vol opdragte te sien nie. Moenie net die vraag vra: “Wat sê God vir my?” nie. Vra ook die vraag: “Wat sê hierdie gedeelte oor God en Sy koninkryk?” Ontdek saam die wonder van God en Sy betrokkenheid by ons wêreld.
  3. Help jou kind/tiener om die Bybel aan sy/haar daaglikse lewe te verbind. Soek telkens vir praktiese toepassings of ooreenkomste. Getuig uit jou eie lewe hoe God jou leer en lei.
  4. Moenie net die Bybel beperk tot die geskrewe boek nie. Gebruik ook hulpmiddels soos flieks, DVD reekse, musiek, apps, Laai die Bybel (verskillende vertalings, naslaanboeke oor die Bybel ens.) op jul tuisrekenaar en selfone af. Laat kinders/tieners ‘n verhaal lees en dan hulle gedagtes op verskeie maniere deel, bv. verbaal, op skrif, deur middel van kuns, musiek, drama, spel, ens. Gee ruimtes vir hulle om video’s daaroor te maak, blogs te skryf of dit weer te gee in kunswerke ens.

In die woorde van Phil Vischer: “Content is content. Free the Bible from the printed page, and watch it fly!”

Gebruik die app “Holy Bible” deur Youversion om die Bybel in verskeie tale af te laai en te lees. Afrikaanse Bybels en soekfunksies is aanlyn beskikbaar by www.Bybel.co.za en Engelse Bybels, soekfunksies en konkordansies is beskikbaar by www.biblegateway.com. Daar is ook ‘n verskeidenheid van naslaan webtuistes soos www.blueletterbible.org, www.textweek.com en www.bibleatlas.org. Die webtuiste van The Bible project bevat verskeie video’s oor die Bybel.

“Die hele skrif is deur God geïnspireer en het groot waarde om in die waarheid te onderrig, dwaling te bestry, verkeerdhede reg te stel en ‘n regte lewenswyse te kweek.”  2 Tim 3:16

Geskryf deur ds Anriëtte de Ridder (Predikant in Sinodale diens vir Jeug en Familiebediening van die Wes-Kaapland Sinode).

Geloofsgroei van kinders en tieners

Is “geloof” te moeilik vir kinders?

Ek onthou hoe my tweejarige seuntjie, Daniël, vir my gevra het, “ Waar is Jesus?”. My antwoord, dat Hy hier is al kan ons hom nie sien nie, was vir Daniël skreeusnaaks. Ek het probeer verduidelik dat Hy in ons woon en altyd naby ons is, maar dit het maar gesukkel. Uiteindelik het ek Jesus vergelyk met ons asem – ons het “asem” nodig en dis in ons en om ons. Ons kan ons asem “voel”, maar ons kan dit nie sien nie. Dié verduideliking het so bietjie beter gewerk. Dit het nou ‘n ritueel geword dat ons saans, as ons bid, ook na ons asemhaling luister en dit “voel” as ons dit uitblaas.

Dalk is jy ook al “vasgevra” deur ‘n kind of tiener oor ‘n vraag wat jy verstaan, maar waarvoor daar by hom/haar maar min begrip is. Hoe, waar en wanneer vrae oor God is algemeen by kinders (Bv. hoe kan God hier wees én in Amerika? Hoe kan Jesus na almal se gebede gelyk luister?). Tieners worstel weer met vrae soos wat is die sin van die lewe, hoe hoor ek God se stem en waarom is daar soveel seer en onregverdigheid in die wêreld.

Somtyds voel ons hulpeloos om ons geloof aan ons kinders of tieners te verwoord. Dan is dit belangrik om te onthou dat geloof iets is wat ontwikkel soos kinders ouer word. Volwasse geloof neem dus tyd om te groei en te ontwikkel. Alhoewel kinders nog nie werklik abstrakte geloof kan verstaan nie, is geloof egter iets wat van kleintyd af (toepaslik) gevestig moet word. Aanvanklik word geloof gedeel deur (Bybel) stories te vertel en saam met kinders gewoontes aan te leer (soos sing, bid, Bybellees, kerk toe gaan en omgee vir ander). Maar later is dit juis hierdie basis wat nodig is vir tieners om hulle geloof verder te ontwikkel.

Die geloofsgroei en denke van kinders na tieners kan as volg opgesom word:

  • Konkreet na abstrak: Konkrete feite en Bybelstories is vir kleintjies toepaslik eerder as gelykenisse. Hulle kan nog nie die denkspronge maak om metafore of simbole te verstaan soos tieners nie.
  • Van groep na individu (selfkonsep): Die tyd waar kinders gewoonlik vir Jesus “self aanvaar” is eers rondom Gr.6 – 8. Klein kinders wil deel wees van die groep. Die behoefte aan ‘n eie identiteit (en dus keuses) vorm eers later.
  • Van stories na refleksie: Tieners kan makliker as kinders die waarde of beginsel agter die verhaal insien terwyl kinders bloot die feite van die storie kan verstaan.
  • Van speel na ervaar: Pret, kuns en saamdoen aktiwiteite is belangrik by kinders terwyl ervaringsleer soos kampe, uitreike en diensprojekte treffers is by tieners.
  • Van onthou na internaliseer: Kinders onthou bloot die feite, maar ouer kinders en tieners kan daaroor reflekteer, gesels, dit internaliseer en toepas.
  • Van absolute aanvaarding na vrye keuse: Kinders volg die opinies van die volwassenes wat hulle liefhet en respekteer, terwyl tieners geloofskwessies kan bevraagteken en opinies kan vergelyk.

Geniet elke oomblik van jou kind/tiener se geloofsreis. Laat toe dat God jou ook vorm deur hulle ervarings en vrae. Gesels baie oor God en maak geloofsgewoontes ‘n alledaagse deel van julle as gesin se lewe saam.

Soos pasgebore kindertjies smag na melk, moet julle smag na die suiwer geestelike melk, sodat julle daardeur kan opgroei en die saligheid verkry. 1 Pet 2:2

Geskryf deur ds Anriëtte de Ridder (Predikant in Sinodale diens vir Jeug en Familiebediening van die Wes-Kaapland Sinode)

 

Geloof is soos tande borsel

12 wenke om geloof deel van elke dag te maak

Geloofsgewoontes is gewoontes wat jou deurlopend help om geestelik te groei. Net soos die gewoontes van tande borsel, bad en drie etes per dag ons help om skoon te leef en gesond te wees, is dit belangrik om ook alledaagse geloofsgewoontes te hê wat jou en jou kinders geestelik voed. Deur elke dag geloof te “oefen”, versterk ons dit en groei ons saam!

Kan jy dink aan enige gewoontes of rituele in julle gesin wat julle reeds in plek het bv. Bybelstories lees, voor ete bid, kerk toe gaan ens.? Gesels saam oor watter nuwe gewoontes julle kan deel maak van julle gesinslewe. Hier is ‘n paar voorstelle:

  1. Maak elke week na kategese en kerk tyd om saam oor die boodskap te gesels.
  2. Skryf die teks of boodskap van die week iewers sigbaar neer.
  3. Kinders kan dit ook teken / opsoek in hul Kinderbybels.
  4. Tieners kan agtergrond inligting of die teks in ander vertalings saam met ouers op die internet soek.
  5. Lees saam as gesin ten minste een maal per week die Bybel/Kinderbybel en bespreek die verhaal/teks. Gee gereeld vir jou kinders ‘n bemoedigende teks in hul kosblik of SMS jou tiener/eggenoot.
  6. Maak tyd om sekere vaste etes saam te eet en gesels dan oor elkeen se hoogte- en laagtepunte van die dag.
  7. Maak ‘n gebedsbord waar foto’s van familie/vriende of koerantartikels geplak kan word. Kies by elke ete een persoon/saak om voor te bid.
  8. Bid deur die loop van die dag, nie net saans nie. Bid onmiddellik saam vir ‘n saak sodat gebed natuurlik deel vorm van julle saamwees.
  9. Gebruik tyd in die motor om te dink waarvoor jul dankbaar is of saam na geestelike musiek te luister/te sing.
  10. Vertel gereeld vir mekaar Bybelstories en verbind dit aan jul eie stories.
  11. Seën mekaar soggens, voor julle vertrek, as julle by die huis kom en saans.
  12. Gebruik simbole in jul huis om julle te herinner aan die kerkjaar (bv. vir Hemelvaart, Pinkster, Advent, Kersfees ens.)

 

Hierdie gebooie wat ek jou vandag gegee het, moet in jou gedagtes bly. Jy moet dit inskerp by jou kinders en met hulle daaroor praat as jy in jou huis is en as jy op pad is, as jy gaan slaap en as jy opstaan. Jy moet dit as herinneringsteken vasbind aan jou hande, en dit moet ‘n merk op jou voorkop wees. Skryf dit op jou deurkosyne en op jou stadspoorte. Deut 6: 6-9

Geskryf deur ds Anriëtte de Ridder (Predikant in Sinodale diens vir Jeug en Familiebediening van die Wes-Kaapland Sinode)

Reis saam met jou kind na ‘n plek van gebrokenheid

‘n Plek waar niemand wil wees nie, maar wat ons almal al ‘n paar keer besoek het tydens ons lewensreis, is die plek van gebrokenheid. Dit is egter ’n ongewilde plek en word dikwels in gesprekke geïgnoreer asof dit nie (mag) bestaan nie. Daar is min ruimte vir gebrokenheid in ‘n wêreld wat gebou word op suksesse, welvaart en mag. Christene kan soms ook onder die indruk verkeer dat gebrokenheid ‘n geloofswakheid beteken. Die welvaart-teologie (dat alles met jou goed sal gaan as jy God dien, dat Hy altyd vir jou oorwinning gee en genees) asook selfhelpboeke, help ook nie eintlik om gebrokenheid ‘n gewilde bestemming onder Christene te maak nie.

Maar is gebrokenheid en geloof teenoorgesteldes? Is Christene gevrywaar van seerkry, pyn, twyfel en moedeloosheid? Is die plek van gebrokenheid iets wat ten alle koste vermy moet word?

Natuurlik nie! As ek na die Bybel kyk, dan kom ek onder die indruk dat donkerte, gebrokenheid en lyding ten diepste deel is van elke mens se lewensreis. Die Bybel is vol van verhale van mense wat deur moeilike en donker tye gaan, byvoorbeeld; Josef, Moses, Rut, Saul, Tamar, Elia, Job, die skrywer van Klaagliedere, Jeremia, Jesus, Maria, Judas, Paulus, ens.

Soms word kinders aangemoedig om vinnig verby swaarkry te gaan, moeilike gesprekke oor lyding te systap of gevoelens van hartseer te onderdruk. Dit kan skuldgevoelens tot gevolg hê (“hoekom bly ek dan hartseer in plaas van dankbaar te wees?”), onsekerheid (“hoekom hoor God dan nie my gebede nie?”) of selfs woede (“hoekom het dit met my gebeur, is God dan onregverdig en kwaad?”).

Maar die Bybelkarakters gee uitdrukking aan hulle teleurstelling, hartseer, woede en selfs klagtes teenoor God. Daar is ‘n deurlopende lyn in die Bybel wat erns maak en ‘n stem gee aan mense se lyding en die onreg in die wêreld.

In Klaagliedere sien ons hoe ons selfs God mag aankla… In Job dat ons God mag bevraagteken en in Psalms dat ons God mag verwyt. Ons kan kinders deur hulle lyding help deur vir hulle veilige ruimtes te gee om daaroor te gesels, oorgenoeg tyd te gee om te rou en toestemming te gee om kwaad te raak (ook teenoor God).

Die Bybel is ook duidelik dat die plek van gebrokenheid nie die eindpunt van ons reis is nie. In hierdie plek van gebrokenheid gebeur daar dikwels iets misterieus, iets kreatief, iets hoopvol. Seer maak plek vir groei, twyfel maak plek vir afhanklikheid en moedeloosheid maak plek vir lof. Ons weet dat God ons ook mettertyd deur lyding bring na ‘n plek van vrede en groei. Daarom hoef ons nie bekommerd te raak as kinders hierdeur gaan nie. Ons kan hulle egter slegs begelei op hierdie reis as ons self bereid is om in die “plek van gebrokenheid” te vertoef.

Ons wat hierdie skat in ons het, is maar kleipotte wat maklik breek; die krag wat alles oortref, kom dus van God, nie van ons nie. 2 Kor 4:7

 

Geskryf deur ds Anriëtte de Ridder (Predikant in Sinodale diens vir Jeug en Familiebediening van die Wes-Kaapland Sinode).

N.S. Wanneer kinders of tieners egter simptome van depressie of angs of uitermatige woede beleef, is dit belangrik om vir hulle hulp en ondersteuning te kry. Die South African Depression and Anxiety Group se webtuiste is www.sadag.org.

“Future-proof” jou kind

Na die koms van die tegnologiese era, bevind ons onsself in die informasie era – waar die wêreld so groot is soos ‘n rekenaarskerm. Ons konteks is vandag drasties anders as in die tyd toe ons grootgeword het – hoe nou gemaak met ouerskap? Daar is soveel invloede wat kinders en tieners se keuses beïnvloed en menings vorm. Die wêreld verander vinniger as ooit tevore. Jou kind weet op tien baie meer as wat jy op twintig geweet het.

“The illiterate of the 21st century will not be those who cannot read or write but those who cannot learn, unlearn and relearn”- A Toffler

Hoe kan ons wysheid oordra in vandag se konteks en ons kinders en tieners “future-proof”?

Graeme Codrington en Nikki Bush gee in hulle boek “Future-proof your child” die volgende wenke:

  1. Verhoudings: Ons jongmense is honger vir verhoudings en soek na opregte belangstelling en sinvolle kommunikasie. Belê in daaglikse kwaliteit tyd. Kommunikeer met opbouende woorde. Hierdie verhoudings sal jou kind help om in die toekoms positiewe verhoudings te bou, emosionele intelligensie te ontwikkel, self-kennis op te doen en belangrike persoonsvaardighede te oefen wat broodnodig is in ‘n vinnige, tegnologie-gerigte konteks.
  2. Fokus op Waardes: Reëls en kennis verander soos die tye verander, maar waardes staan vas en kan in verskillende kontekste jou kind bewaar en help om die regte keuses te maak. Gebruik gesprekke om onderskeiding (insig) en refleksie te oefen. Dit sal help om jou kind/tiener te leer om aanpasbaar te wees en, tussen al die boodskappe, die regte keuses in die toekoms te maak.
  3. Deelnemende Ouerskap: Outoritêre ouerskap (waar kinders gehoorsaam aan ouers se wil moet wees) en toegeeflike ouerskap (waar alles toelaatbaar, maar ook dikwels inkonsekwent is), is nie meer vandag suksesvolle ouerskapstyle nie. Outoritêre ouers kweek rebelle en toegeeflike ouers kweek onverantwoordelike of afhanklike kinders.

Deelnemende ouerskap is ‘n ouerskapstyl wat binne ‘n struktuur kinders/tieners leer om self verantwoordelikheid te neem (ouderdoms-gepas) en saam (met ouers) te leer en te groei. Binne hierdie styl oefen kinders om keuses te maak en verantwoordelikheid te neem. Dissipline word in plaas van straf ingespan. Jou kind/tiener moet eerder gehoorsaam wees aan waardes (waaraan jyself gehoorsaam moet wees) as aan jou.

Uitdagings vir die week:

  1. Maak tyd vir verhoudings: Deel elkeen ‘n soet (lekker) en suur (sleg) van jou dag (tydens aandete/voor slapenstyd).
  2. Fokus op waardes – Merk een ding waarop jy trots is en van jou kind/tiener waardeer vandag (jou tiener kan vir jou ook terugvoer gee).
  3. Deelnemende ouerskap – Hou ‘n gereelde familievergadering waar daar byvoorbeeld saam aan ‘n familie-aktiwiteit beplan word.

Dit is die Here wat wysheid gee, uit sy mond kom die kennis en die insig. Spreuke 2:6

Geskryf deur ds Anriëtte de Ridder (Predikant in Sinodale diens vir Jeug en Familiebediening van die Wes-Kaapland Sinode).

Tegnologie en jou kind

10 wenke vir positiewe gebruik van tegnologie in die huis

As die woorde “tegnologie” en “jou kind” in dieselfde sin gebruik word, dink ons dadelik aan pornografie, aanlynboelies, internetverslawing ens. Vandag se tegnologie het egter beide positiewe en negatiewe aspekte.

Hier is 10 wenke vir positiewe gebruik:

  1. Volgens navorsing is ‘n vasgestelde slaappatroon baie belangrik. Spreek af op ‘n vasgestelde slaaptyd vir almal. Begin ‘n uur voor slaaptyd af te skakel en rustig te raak. Moenie met selfone langs die bed slaap of musiek in die ore nie – dit versteur slaappatrone en verhoed jou om in “diep slaap” in te gaan.
  2. Stel duidelike riglyne wanneer dit kom by tegnologiegebruik. Beperk selfoon, TV, internet en so meer tot ‘n sekere aantal ure per dag en hou daarby.
  3. Jou kind se selfbeeld is sensitief en word maklik beïnvloed. Gee komplimente, moedig sterkpunte aan en laat jou kind selfversekerd voel in sy/haar eie liggaam.
  4. Tegnologie kan kinders ontneem van die geleenthede om werklike verhoudings te bou, want dis makliker om ‘n WhatsApp te stuur. Moedig jou kind egter aan om self oor moeilike en ongemaklike situasies gesig-tot-gesig te praat en fisiese tyd saam met vriende (en julle as gesin) te spandeer.
  5. Raak deel van jou kind se tegnologiese wêreld sodat jy kan saam praat.
  6. Wees ‘n voorbeeld van gesonde en gebalanseerde tegnologiegebruik.
  7. Weerhou tegnologie van die kind se slaapkamer en hou dit sentraal in die huis. Stel wagwoorde en beperkings wat ouderdom gepas is.
  8. Weet wat die inhoud is van wat jou kind/tiener kyk of speel. Google saam die resensies daaroor en besluit vooraf (saam) wat gepas is. ‘n Handige webwerf is commonsense.com
  9. Leer jou kind waarvoor om “nee” te sê. Wanneer jy aktief betrokke is by tegnologie en self die gevare kan raaksien, sal dit makliker wees om dit vir jou kind uit te wys.
  10. Gesels openlik (ouderdomsgepas) oor die gevare van aanlynboelies, pornografie ensovoorts en maak dit duidelik dat jou kind altyd eerlik (sonder vrees vir veroordeling) kan gesels oor enige iets wat hy gekyk het of beleef het wat hom onseker, bang of skaam laat voel het.

Die basiese behoeftes van kinders, met of sonder tegnologie, bly dieselfde. Hulle soek struktuur, erkenning, aanvaarding en liefde. Hulle kan dit nou net makliker en vinniger by ander naam- en gesiglose mense kry, as by ouers en vriende.

 

“Julle is die lig vir die wêreld. ‘n Stad wat op ‘n berg lê, kan nie weggesteek word nie;  ook steek ‘n mens nie ‘n lamp op en sit dit onder ‘n emmer nie maar op ‘n lampstaander, en dit gee lig vir almal in die huis.  Laat julle lig so voor die mense skyn, dat hulle julle goeie werke kan sien en julle Vader wat in die hemel is, verheerlik.” Matteus 5: 14-16

Geskryf deur ds Anriëtte de Ridder (Predikant in Sinodale diens vir Jeug en Familiebediening van die Wes-Kaapland Sinode).